La chirurgie assistée par robot dans le domaine de la chirurgie a connu une grande transformation à la lumière des évolutions technologiques de ces dernières années. Cette méthode, considérée comme le point le plus avancé de la chirurgie mini-invasive, offre un processus de traitement plus confortable, plus sûr et plus efficace, tant pour les chirurgiens que pour les patients. Contrairement à la chirurgie laparoscopique traditionnelle, la chirurgie robotique offre une plus grande mobilité, des possibilités d'imagerie supérieures et une haute précision pendant l'intervention chirurgicale.
La chirurgie robotique repose sur des bras robotisés que le chirurgien contrôle via une console. Le chirurgien est assis devant cette console et gère les instruments robotiques avec une mobilité semblable à celle d'un poignet. Ce système permet d'effectuer des opérations sur les tissus avec une précision millimétrique en suivant exactement les mouvements de la main du chirurgien.
Pendant l'intervention chirurgicale, des bras robotisés sont placés dans le corps du patient à travers de petits tubes appelés trocarts. Ces entrées se font par de très petites incisions d'environ 1 cm. Les interventions chirurgicales deviennent plus sûres et mieux contrôlées, car les bras du robot peuvent pivoter jusqu'à 540 degrés et se déplacer sans trembler.
Les systèmes robotiques Da Vinci offrent une imagerie tridimensionnelle haute résolution. Grâce à ces systèmes, qui fournissent un grossissement de 10 à 15 fois, le chirurgien peut voir et évaluer beaucoup plus clairement les tissus de la zone opératoire. L'une des nouvelles fonctionnalités des systèmes de cinquième génération est la capacité de « sensation tactile ». Grâce à cette technologie, le chirurgien ressent mieux la force qu’il applique sur les tissus. En évitant les pressions inutiles, notamment dans les zones sensibles telles que les réseaux vasculaires et nerveux, les tissus sont protégés et le risque de complications est réduit.
La chirurgie robotique est l'une des méthodes chirurgicales mini-invasives basées sur le principe de l'utilisation de techniques et d'instruments qui causent le moins de dommages possible aux tissus lors des interventions chirurgicales. En fait, il serait plus juste d’utiliser le terme « chirurgie assistée par robot » plutôt que « chirurgie robotique ». Car c’est le chirurgien qui gère et dirige l’intervention chirurgicale, et le robot ne fait qu’exécuter les commandes données par le chirurgien. En d'autres termes, le robot ne peut pas effectuer une opération chirurgicale seul, il permet simplement au chirurgien de faire ce qu'il veut.
Prof. du département de chirurgie générale de l'hôpital Guven. Le Dr Bülent Cavit Yüksel a expliqué les avantages de la chirurgie robotique, ses types et ses différences par rapport à la chirurgie laparoscopique.
Robotik cerrahi (Robotik ameliyat) nasıl yapılır?
Aslında temel prensipler tüm kapalı cerrahi yöntemlere benzerdir. Karın karbondioksit gazıyla şişirilir ve çadır şeklinde bir alan oluşturulur. Karın duvarına 4-5 adet 1 cm‘lik kesiler yapılarak alet kılıfları yerleştirilir. Bu kılıflar aletlerin çalışırken karın duvarına zarar vermelerini engellerler. Karın içinde ameliyat alanı açığa çıkarılır.
Robotik sistemde üç bölüm vardır:
- Monitör
- Hasta konsolu
- Cerrah konsolu
Robotun kollarının olduğu hasta konsolu kısmı hastaya yaklaştırılır. Cerrahi işlemin yapılmasını sağlayan robot kolları girilir. Robotun 4 adet kolu vardır. Robot kollarının ucunda aslında açık cerrahide kullanılan aletlerin bir minyatürü mevcuttur; örneğin robotik makas gibi. Karın içine bu aletler yerleştirildikten sonra kollar arası mesafe ayarlanır. Ameliyatı yapacak cerrah, hastanın başından ayrılır ve en az kendi kadar deneyimli olan yardımcı cerrah hastanın başında kalır. Ameliyatı yapacak cerrah yine aynı odada olan cerrah konsoluna oturarak ameliyata başlar. Cerrah konsolu, robot ile ilgili tüm ayarların yapıldığı ve cerrahın özel el aletleri vasıtasıyla ameliyatı gerçekleştirdiği birimdir. Cerrahın hareketleri robotun kollarına yansır ve robot kollarının ince hareketleri, dar alanda kolay çalışma kabiliyetiyle ameliyat gerçekleştirilir. Robotik ameliyat bittikten sonra cerrah, çıkarılacak organın karın dışına alınması için ameliyat masasına girer. Robotun hastadan ayrılması ve port yerlerinin kapatılmasını takiben ameliyat sonlandırılır.
Robotik cerrahinin avantajları nelerdir?
Laparoskopik cerrahinin sahip olduğu az ağrı, kısa yatış süresi, iyi kozmetik gibi tüm avantajlara sahiptir. Karın ameliyatlarındaki ağrının en önemli nedeni karın duvarındaki kesi veya kesilerdir. Çünkü iç organların ağrı hissi sınırlıdır. Dolayısıyla, bir karın ameliyatında ne kadar az kesi varsa ve bu kesiler ne kadar küçükse, ağrı da o kadar az olur. Günümüzde ameliyat sonrası ağrı kesme protokolleri çok güçlüdür ancak yine ağrıyı etkileyen en önemli faktör kesinin uzunluğudur. Robotik ameliyatın kozmetik sonuçları mükemmeldir. Robotik ameliyatta kullanılan kesilerin uzunluğu 8 ila 15 mm arasında değişir ve bu kesiler genellikle vücudun doğal çizgilerine paralel şekilde yapılır. Organın çıkarıldığı 4-6 cm’lik kesi ise sezaryen kesisi hattı üzerinde yapılır ve dolayısıyla iç çamaşırının kapadığı bölge içinde kalır. Sonuç olarak, laparoskopik cerrahi gibi genellikle gözü rahatsız etmeyecek derecede yara izleri kalır.
Uzun dönemde de robotik ameliyatın belirgin bazı avantajları mevcuttur. Karın içi ameliyatlardan sonra karın içinde yapışıklıklar gelişebilir. Bu yapışıklıklar bazen bağırsakların tıkanmasına yol açabilir. Yapılan bilimsel çalışmaların çoğu ameliyat sonrası yapışıklıkların kapalı ameliyatlarda az görüldüğünü göstermiştir. Ayrıca, karın duvarındaki kesiler küçük olduğundan kesi yeri fıtığı gelişme riski çok düşüktür.
Robotik cerrahinin tipleri nelerdir?
Robotik ameliyat, ana prensipleri sabit olmakla birlikte, birçok farklı yöntemle uygulanabilir. Çoklu deliklerden, tek kesiden veya doğal açıklıklardan yapılabilir. Tek kesiden robotik cerrahide tüm robotik kollar tek bir kesiden karna girer. Bu kesi genellikle göbeğin içinde yapılır ve 2.5 cm civarındadır. En önemli avantajı kozmetik açıdan çok iyi sonuçlara sahip olmasıdır. Doğal açıklık cerrahisi (NOTES – Natural Orifice Transluminal Endoscopic Surgery), karına giriş için doğal açıklıkların kullanıldığı robotik cerrahi tipidir. Örneğin TAMIS (TransAnal Minimally Invasive Surgery / Anüs Yoluyla Minimal İnvaziv Cerrahi) yöntemi ile anüsten girilerek rektumdaki polip ve erken evre tümörler çıkarılabilir.
Robotik cerrahinin laparoskopik cerrahiden ne gibi farklılığı var?
Robotik kameranın üç boyutlu ve yüksek kalitedeki görüntüsü cerraha çıplak gözleriyle ameliyat yapıyormuş hissi verir. Hatta büyütülmüş görüntü sayesinde insan gözünün zorlukla seçebileceği yapıları dahi net bir şekilde görmeyi sağlar. Robotik kolların bilek kısmı tıpkı insan bileği gibi hareket edecek şekilde tasarlanmıştır. Hatta yüksek derecede hareket kabiliyeti ile insanın el bileğinden daha fazla hareket yeteneğine sahiptir. Çok dar anatomik alanlarda dahi, bu hareket yeteneği sayesinde robotla birçok zor cerrahi işlem kolaylıkla gerçekleştirilebilir. Bu aletler aynı zamanda kuvvetli aletler olduğu için özellikle aşırı kilolu hastalarda çalışma kolaylığı sağlar. Yukarıda bahsi geçen tüm özellikleri ile robotik ameliyat, cerrahın cerrahi işlemleri yüksek doğruluk ve keskinlikle yapmasını sağlar.
Tüm karın ameliyatları robotik cerrahi ile yapılabilir mi?
Anestezi ve cerrahi tekniklerdeki gelişmeyle birlikte, robotik cerrahiye uygun olmama kriterleri de bariz bir şekilde azalmıştır.
Buna rağmen her hasta ve her hastalık robotik ameliyata uygun olmayabilir. Bunun tıbbi ve teknik nedenleri mevcuttur. Çeşitli yandaş hastalıklar nedeniyle karın içi basıncının uzun süre sağlanamadığı durumlarda kapalı ameliyatlar yapılamaz. Teknik açıdan uygun olmamanın ise iki nedeni vardır: Cerrahın çalışması için yeterli alanın oluşturulamaması, geçirilmiş karın ameliyatlarına bağlı karın yapışıklıkları olan hastalarda robotik ameliyat yapılamayabilir. Ayrıca, bir ameliyatın robotik olarak yapılabilirliği cerrahın deneyimi ile de doğru orantılıdır.
Robotik cerrahinin ön planda olduğu ameliyatlar nelerdir?
Günümüzde robotik ameliyat avantajlarının en bariz şekilde sergilendiği alan pelvis cerrahisidir. Pelvis cerrahisi, leğen kemiği içinde kalan organlarla ilgili cerrahi işlemlere verilen isimdir. Jinekolojik organlar, mesane, prostat ve rektum pelviste yerleşik organlardır. Özellikle pelvisin derinlerinde yani daha dar olan alanda bulunan prostat ve rektumun cerrahi işlemlerinde robotik cerrahi ciddi bir avantaj sağlar.
Pelvik taban hastalıklarının ameliyatlarında neden daha iyidir?
Pelvik taban leğen kemikleri içerinde bulunduğu için ve hemen iç kısmı yoğun damarsal ve sinirsel yapılarla döşeli olduğu için, bu alanda işlem yapmak son derece zordur. Özellikle palvik tabana doğru inildikçe alanın daralması nedeniyle organlara, sinirlere ve damarlara zarar vermeden işlemin bitirilmesi bu süreci daha da zorlaştırmaktadır. Robotik cerrahini derin alanlarda daha iyi görsel sağlaması ve daha iyi dikiş atabilme yeteneği sayesinde pelvik taban ameliyatları daha güvenli bir netlikte gerçekleşebilmektedir.
Kanser ameliyatları robotik cerrahi ile yapılabilir mi?
Robotik cerrahi ile ilgili deneyimin artması ile birlikte, kanser ameliyatlarının dahil olduğu birçok ameliyat robotik olarak yapılabilir hale gelmiştir. Güncel bilimsel çalışmalar, uygun seçilmiş hastalarda robotik olarak yapılan kanser ameliyatlarının kısa ve uzun dönem sonuçlarının açık cerrahi ile benzer olduğunu göstermektedir. Bu nedenle, “Açıp güzelce temizlemek lazım.” kalıbı doğruyu yansıtan bir kalıp değildir. Açık cerrahide karın içinde hangi işlemler yapılıyorsa, robotik ameliyatta da aynı işlemler yapılır. Hatta korunması gereken yapılar (sinirler, damarlar gibi) çok yakından 3 boyutlu yüksek kalitede görüntülenebilir. Eğer cerrah robotik ameliyat sırasında onkolojik cerrahinin tüm prensiplerine riayet edemeyeceğini düşünüyorsa, ameliyatı açık yöntemle yapmalıdır.
Robotik ameliyatta hastanede yatış süresi neden kısadır?
Karın ameliyatı olan bir hastanın taburcu olabilmesi için bazı şartların yerine getirilmesi gerekir. Hastanın ağızdan beslenebilmesi, güçlü ağrı kesiciler gerektiren bir ağrısının olmaması, güçlü antibiyotikleri gerektiren bir enfeksiyonu olmaması bunlar arasında en önemli olanlardır. Yukarıda bahsi geçen nedenlerden dolayı, robotik cerrahi sonrasında hastalar kısa süre içinde taburcu olurlar.
Hazırlayan: Prof. Dr. Bülent Cavit Yüksel
Le contenu de cette page a été préparé par l'Hôpital Güven uniquement à des fins d'information générale. Les informations fournies ne remplacent pas un diagnostic ou un traitement. Pour toute évaluation et planification thérapeutique liée à votre état de santé, veuillez consulter votre médecin.
